Ekonomi
İstanbul'un iki yakasını deniz altından birbirine bağlayan Avrasya Tüneli, ulaşıma sağladığı hızın yanı sıra ekonomiye de can suyu olmaya devam ediyor. Garanti edilen araç geçiş rakamlarını yüzde 8 oranında aşan tünel, devletle gelir paylaşımı mekanizmasını işleterek kamu bütçesine doğrudan katkı sağladı.
İstanbul'un en yoğun ulaşım akslarından biri olan ve iki kıta arasındaki seyahat süresini dakikalara indiren Avrasya Tüneli, finansal performansıyla da göz dolduruyor. Açıklandığı günden bu yana tartışma konusu olan Yap-İşlet-Devret (YİD) projelerindeki "garanti geçiş" sınırını aşmayı başaran tünel, elde ettiği ek gelirin belirlenen oranını devlet hazinesine aktararak kamuyla gelir paylaşımını sürdürüyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile yüklenici firma arasındaki sözleşme hükümlerine göre; tünelden geçen araç sayısı garanti edilen yıllık kotayı aştığında, bu limitin üzerindeki her geçişten elde edilen gelirin önemli bir kısmı doğrudan kamuya aktarılıyor. Son veriler, bu kotanın yüzde 8 oranında aşıldığını ve devlet kasasına doğrudan net gelir akışı sağlandığını ortaya koydu.
Mega Projede Gelir Paylaşımının Detayları
Avrasya Tüneli'nin hem İstanbullulara hem de kamu bütçesine sağladığı faydalar şu şekilde sıralandı:
Garanti Sınırının Aşılması: Tüneli kullanan günlük ve yıllık araç sayısı, fizibilite raporlarında devletin garanti ettiği asgari geçiş rakamını yüzde 8 oranında geride bıraktı.
Hazineye Doğrudan Katkı: Sözleşmedeki "gelir paylaşımı" maddesi sayesinde, garanti sınırının üzerindeki her araç geçiş ücretinden elde edilen cironun belirli bir yüzdesi doğrudan Hazine ve Maliye Bakanlığı hesaplarına aktarılıyor.
Zaman ve Yakıt Tasarrufu: Tünel sayesinde iki yaka arasındaki geçiş süresi ortalama 15 dakikaya inerken; yıllık bazda milyonlarca litre yakıt tasarrufu ve binlerce ton karbon emisyonu engellenerek çevreye de dev bir katkı sunuluyor.
Gelecek Projeler İçin Rol Model Oluyor
Ekonomi ve altyapı uzmanları, Avrasya Tüneli'nin sergilediği bu performansın Yap-İşlet-Devret projelerinin doğru planlandığında kamu yararına nasıl dönebileceğinin en net kanıtı olduğunu vurguluyor. Özellikle mega kent İstanbul'un artan araç yoğunluğu ve tünelin sunduğu konfor, geçiş rakamlarının önümüzdeki yıllarda da artış trendini koruyacağına işaret ediyor.
Kamunun kasasını dolduran bu gelir paylaşımı modelinin, Türkiye'de planlanan diğer büyük ölçekli altyapı projeleri için de referans niteliği taşıyacağı belirtiliyor.