Teknoloji
Lancet Komisyonu raporu 17 küresel sağlık tehdidini sıraladı; yapay zekanın kötüye kullanımı ve nükleer savaş en üstte. Komisyon bu ikisinin olasılığını düşük görüyor.
The Lancet dergisinin 21. Yüzyıl Küresel Sağlık Tehditleri Komisyonu, insanlığın sağlığını ve geleceğini tehdit eden 17 büyük felaket senaryosunu içeren bir rapor yayımladı. CNN Türk’ün aktardığına göre rapor 35 üst düzey bilim insanının çalışması. Raporun en üst sıralarında yapay zekanın kötüye kullanımı ve nükleer savaş yer alıyor. Komisyon bu iki tehdidin olasılığının düşük olduğunu, ancak sonuçlarının yok oluş potansiyeli taşıdığını belirtiyor.
Komisyonun eş başkanlığını Washington Üniversitesi bünyesindeki IHME’den Prof. Dr. Christopher Murray ile BM Nüfus Fonu eski Genel Direktörü Natalia Kanem yürütüyor. Rapor, tehditleri 2025-2100 dönemi için modelledi. Bir tehdidin “felaket” sayılması için 2100'e kadar en az 1 milyar sağlıklı yaşam yılı kaybına yol açabilmesi, modellenecek yeterli veriye sahip olması ve politika yoluyla müdahaleye açık olması gerekiyordu.
Yok oluş potansiyeli taşıyan iki tehdidin yanı sıra rapordaki diğer tehditler arasında hava kirliliği, antimikrobiyal direnç, çocuklarda yetersiz beslenme, iklim değişikliği, geleneksel çatışmalar, sağlık için kalkınma yardımlarındaki düşüş, yüksek alkol kullanımı, yüksek tansiyon, gelir eşitsizliği, düşük eğitim düzeyi, doğal salgınlar, obezite, ruh sağlığı sorunları, sigara ve sağlıksız yaşlanma yer alıyor.
CNN Türk’e göre rapor, yapay zekayla desteklenen sentetik biyolojik silahların milyarlarca insanın ölümüne yol açabileceğini belirtiyor. Nükleer bir çatışmanın ise güneş ışığını engelleyerek küresel kıtlığa neden olabileceği aktarılıyor. Komisyonun tahminlerine göre nükleer çatışmanın önlenmesi 2100'e kadar yaklaşık 133 milyon ölümü ve 9,35 milyar sağlıklı yaşam yılı kaybını engelleyebilir. Kötü niyetli yapay zeka riskinin azaltılması ise yaklaşık 10,4 milyar yıllık kaybı önleyebilir.
Murray, “Çarpıcı olan yalnızca bu tehditlerin ölçeği değil, insanlığın harekete geçme gücünü hâlâ elinde tutması.” dedi. Murray, eylemin ertelenmesinin maliyetleri geleceğe kaydıracağını ve artıracağını söyledi. Kanem ise “Gelecek kaçınılmaz değil.” ifadesini kullandı. Rapor üç öncelik öneriyor: sağlık sistemlerini tehditlere hazır hale getirmek, yeni aşı, antibiyotik ve iklim teknolojileri gibi alanlarda inovasyona yatırım yapmak ve riskleri bağımsız olarak düzenli biçimde yeniden değerlendirmek.